WSPARCIE AKREDYTACJI

zakładów opieki zdrowotnej

O akredytacji

Email Drukuj

Termin “akredytacja” dotyczył początkowo uznania potwierdzonych kwalifikacji praktyki profesjonalistów medycznych. Na początku XX wieku Amerykańskie Kolegium Chirurgów zastosowało termin „akredytacja” dla oceny szpitali. Od 1953 roku termin “akredytacja” stosowany był w odniesieniu do organizacji świadczących opiekę zdrowotną - głównie szpitali - przez Komisję Wspólną ds. Akredytacji Szpitali (Joint Commission on Accreditation of Hospitals) jako dobrowolny, usystematyzowany proces oceny prowadzony przez niezależnych wizytatorów, nakierowany na stymulowanie poprawy jakości i bezpieczeństwa opieki.

Taka interpretacja oddaje etymologię wyrazu: accredito (łac.) – zawierzać, zaufać; credo (łac.) – wiara, czyli jest to uwierzytelnienie, udzielenie dowodu zaufania przez instytucję akredytującą, iż jednostka akredytowana świadczy usługi na poziomie określonym wymogami standardów akredytacyjnych. W 1948 roku International Standardization for Organization (ISO) przyjęło określenie “akredytacja” w znaczeniu uznania kompetencji organów/osób do prowadzenia certyfikacji.

W odróżnieniu od ISO czy EFQM, akredytacja powstała dla oceny specyfiki opieki zdrowotnej i pozwala agregować informacje o narodowym systemie opieki zdrowotnej oraz identyfikować jego problemy. Jako zewnętrzna ocena pracy szpitala, stymuluje wewnętrzne działania dla poprawy, inicjuje lub usprawnia funkcjonowanie w cyklu ciągłej poprawy jakości.

Nieodłącznym elementem systemu akredytacji jest samoocena, niezbędna w dostosowaniu dotychczasowej praktyki do wymogów standardów akredytacyjnych i kreująca odrębną wartość w formie refleksji nad własną działalnością.

 

Historia systemu akredytacji szpitali

Akredytacja jednostek ochrony zdrowia powstała w Stanach Zjednoczonych w 1898 roku. Wobec niskiego poziomu opieki chirurgicznej dr Ernest Codman z Massachussetts General Hospital w Bostonie opracował tzw. ”system rezultatów końcowych” jako zestaw jednolitych wymogów dla oddziałów chirurgii. W 1917 roku koncepcję rozwinęło Amerykańskie Kolegium Chirurgów w formie standardu minimum. Na tej podstawie Kolegium oceniało szpitale w latach 1918-1951.

Udział w systemie był dobrowolny, a w warunkach konkurencji i rynku, akredytacja zyskiwała na znaczeniu i popularności. W 1951 roku powołano Komisję Wspólną ds. Akredytacji Szpitali, którą oprócz Amerykańskiego Kolegium Chirurgów, współtworzyły Amerykańskie Kolegium Lekarzy (Internistów), Amerykańskie Stowarzyszenie Szpitali, Amerykańskie Towarzystwo Lekarskie oraz Kanadyjskie Stowarzyszenie Medyczne. W 1987 roku Komisja Wspólna zmieniła nazwę na Komisja Wspólna ds. Akredytacji Organizacji Opieki Zdrowotnej (Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations, JCAHO). Oznaczało to poszerzenie spektrum oceny i możliwość akredytowania jednostek każdego typu.

W Stanach Zjednoczonych ponad 90% szpitali jest akredytowanych przez JCAHO. System jest dobrowolny, a udział w procesie stymuluje polityka płatnika oraz wymogi dla specjalizacji, którą prowadzić mogą tylko szpitale akredytowane.

Akredytację wdrożono w Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii i RPA. System funkcjonuje w krajach Ameryki Południowej, bogatych krajach arabskich, a także w Japonii, na Tajwanie i w Indiach – obszarach gwałtownie rozwijającego się przemysłu turystyki medycznej.

STANDARD MINIMUM – pierwsze standardy akredytacyjne

Lekarze interniści i chirurdzy tworzą zespół.
Chirurdzy i interniści posiadają prawo wykonywania zawodu.
Jest prowadzona analiza określonych przypadków klinicznych.
Dla każdego pacjenta jest prowadzona dokumentacja medyczna.
Szpital ponosi odpowiedzialność za sprawność i konserwacją sprzętu medycznego.
American College of Surgeons, 1917

Pierwsze programy akredytacyjne w Europie rozwinęły się w Wielkiej Brytanii: King’s Fund (dla szpitali ostrych) i CASPE (dla szpitali opieki długoterminowej) oraz w hiszpańskiej Katalonii.

Rok pierwszej wizyty akredytacyjnej:
1990 Wielka Brytania, Katalonia
1995 Finlandia
1996 Hiszpania
1997 Republika Czech
1998 Szwajcaria, Polska
1999 Francja, Łotwa, Holandia, Włochy
2000 Portugalia
2001 Republika Niemiec, Bułgaria
2002 Irlandia, Dania, Kirgistan
2003 Bośnia
2004 Chorwacja
Na podstawie Accreditation in Europe 2004, dr Charles Shaw

Do 2007 roku w Europie funkcjonowało lub rozwijało się 28 programów akredytacyjnych w 15 krajach - dane uwzględniają kilka regionalnych programów akredytacji we Włoszech i Hiszpanii, które realizowane są przez samorządy poszczególnych regionów. Aktualnie, kraje z aktywnymi programami akredytacyjnymi w ochronie zdrowia to: Bułgaria, Republika Czech, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Irlandia, Włochy, Łotwa, Holandia, Polska, Portugalia, Hiszpania, Szwajcaria i Wielka Brytania. Największymi krajami Unii Europejskiej, które nie posiadają narodowych programów akredytacji są Grecja, Belgia i Węgry.

Prowadzona jest też akredytacja międzynarodowa przez Komisję Wspólną Międzynarodową (Joint Commission International - JCI) z uwzględnieniem kulturowej i regionalnej specyfiki. JCI powołała regionalne Komitety Konsultacyjne – w pracach European Advisory Council uczestniczy Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia.

Zróżnicowane są uwarunkowania prawne dotyczące akredytacji. Francja, Włochy oraz Irlandia posiadają stosowną legislację. W krajach, w których system akredytacji jest dobrowolny, np. Stany Zjednoczone, Kanada, Niemcy, regulacje takie nie stanowią istotnego wymogu.

Akredytacja dla bezpieczeństwa opieki

Poprzez redukowanie ryzyka związanego z hospitalizacją, standaryzuję procedur medycznych i organizacyjnych oraz dostosowanie funkcjonowania szpitala do wymogów standardów, akredytacja służy poprawie bezpieczeństwa świadczonej opieki.

Obszary jakośći WHO

Legendarny raport „Po pierwsze nie szkodzić” („First Do No Harm”, Institute of Medicina, USA, 1999) zapoczątkował rewolucyjny okres globalnej dyskusji na temat błędów w medycynie. Błędów medycznych nie sposób całkowicie wyeliminować lecz można im zapobiegać i redukować. Do zdarzeń niepożądanych (Adverse Events) dochodzi wszędzie, bez względu na położenie geograficzne, poziom opieki czy reputację. Możliwości popełnienia błędu nie eliminują najbardziej zaawansowane technologie ani kwalifikacje personelu.

System akredytacji nakierowany na redukowanie ryzyka poprzez dostosowanie funkcjonowania do wymogów standardów akredytacyjnych, poprawia bezpieczeństwo świadczonej opieki, służy harmonizacji poziomu opieki i usług zdrowotnych w Europie (opieka transgraniczna) oraz kształtuje kulturę bezpieczeństwa (istotny element polityki zdrowotnej Komisji Europejskiej i strategii UE) w polskim systemie ochrony zdrowia.